Elzas

Straatsburg is de grootste stad en de hoofdstad van de Elzas. In de stad zelf wonen bijna 300.000 mensen, maar in het grootstedelijk gebied van de stad wonen meer dan één miljoen mensen. De stad is al vele eeuwen een belangrijke universiteitsstad. In de stad zetelt de Raad van Europa, het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, en om de maand is Straatsburg de plaats waar het Europees Parlement plaatsneemt.

Een van de belangrijkste redenen om het Europees Parlement in de stad te laten plaatsnemen, heeft te maken met de tweetaligheid van Straatsburg. Het eiland Grande Île, dat wordt omsloten door de rivier de Ill, staat op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Andere bezienswaardigheden in de stad zijn het Museum der Schone Kunsten en de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Straatsburg met daarin het astronomische uurwerk.

Het gebergte de Vogezen strekt zich voor een groot deel uit in de regio Elzas. Het gebergte begint bij de Zwitserse stad Bazel en loopt door tot de Duitse stad Mainz. De hoogste top van het gebergte is met 1424 meter de Grand Ballon. Andere bekende bergtoppen in de Vogezen zijn de Strockenkopf, Hochneck, de Petit Ballon en de Ballon d’Alsace. Over een aantal van deze bergtoppen loopt de beroemde Route des Crêtes die alle hoge toppen van de Vogezen met elkaar verbindt. De Vogezen is tevens een zeer geliefd fietsgebied. De Tour de France is al meerdere malen door het gebied getrokken en amateurfietsers kunnen hier de beroemde “Trois Ballon” fietsen.

Colmar is één van de grootste steden in de Elzas en staat bekend om zijn schitterende historische centrum. Het aanzien van de stad wordt bepaald door de vele bijzonder goed onderhouden vakwerkhuisjes die er in het centrum te vinden zijn. Het is een oude stad die al in de tijd van de Romeinen een rol van betekenis had. De huidige stad stamt echter pas uit de negende eeuw. In de stad zijn er tal van bezienswaardigheden te vinden. De wijk “Klein Venetië”, Maison Pfister en de dominicanenkerk met daarin het schilderij Madonna in de Rozentuin zijn hier slechts enkele voorbeelden van.

Kasteel Haut-Koenigsbourg ligt op een 757 meter hoge rots in de Vogezen en behoort tot de bekendste bezienswaardigheden van de Elzas. Door de ligging is de burcht al van grote afstand zichtbaar. Vanaf het kasteel kijk je uit over de Elzasvlakte, de wijngaarden en bij helder weer richting het Zwarte Woud.

De oorsprong van Haut-Koenigsbourg gaat terug tot de twaalfde eeuw. Tijdens de Dertigjarige Oorlog werd het kasteel zwaar beschadigd en daarna bleef het eeuwenlang als ruïne achter. Tussen 1900 en 1908 liet de Duitse keizer Wilhelm II het complex vrijwel volledig herbouwen.

Binnen wandel je door binnenplaatsen, woonvertrekken, ridderzalen en verdedigingswerken. De inrichting bestaat onder meer uit meubels, tegelkachels, wapens en harnassen. Het kasteel is grotendeels opgetrokken uit roze en rode zandsteen uit de Vogezen. Met ruim een half miljoen bezoekers per jaar behoort Haut-Koenigsbourg tot de drukst bezochte historische locaties van Frankrijk.

Riquewihr behoort tot de bekendste dorpen van de Elzas en ligt midden tussen de wijngaarden langs de Route des Vins d’Alsace. Binnen de oude stadsmuren vind je smalle straten, vakwerkhuizen en gebouwen die grotendeels uit de zestiende en zeventiende eeuw stammen. Een van de opvallendste bouwwerken is de Dolder, een 25 meter hoge wachttoren uit de dertiende eeuw die onderdeel was van de verdedigingswerken.

De goed bewaarde historische bebouwing maakte Riquewihr ook buiten Frankrijk bekend. Disney-animatoren bezochten eind jaren tachtig verschillende plaatsen in de Elzas, waaronder Riquewihr, Ribeauvillé en Colmar. De vakwerkhuizen, geplaveide straten en het straatbeeld vormden inspiratie voor het dorp waar Belle woont in de animatiefilm Belle en het Beest uit 1991.

Riquewihr is daarnaast sterk verbonden met de Elzasser wijnbouw en wordt omringd door wijngaarden waar vooral riesling en andere regionale druivenrassen worden verbouwd

De Elzas is de noordelijkst gelegen wijnstreek van Frankrijk en ligt in het gebied tussen de Vogezen in het westen en de Rijn in het oosten. De Elzaswijn staat ook wel bekend als de ‘vin d’Alsace’. In de wijnstreek worden voornamelijk witte wijnen geproduceerd en een kleine hoeveelheid rode wijnen. De rode wijn heeft vaak een wat frisse smaak en het ontbreekt hier vaak wat aan diepte.

De witte wijnen van de Elzas zijn beroemd en gelauwerd over de hele wereld. Ze zijn er in verschillende kwaliteiten en prijscategorieën. Er zijn in de streek drie verschillende AOP’s: de Alsace, de Alsace Grand Cru en de Crémant d’Alsace. De laatste geldt alleen voor mousserende wijnen. De mousserende wijn uit de Elzas heeft de laatste jaren net als cava en prosecco erg aan populariteit gewonnen.

De flammkuchen, of zoals wij het in Nederland kennen, de tarte flambée, is één van de typische gerechten van de streek. De bodem van de taart bestaat uit brooddeeg dat bedekt is met crème fraîche, uien en reepjes spek. Al kan het recept hier per stad, dorp en per restaurant sterk verschillen. Zo goed als ieder restaurant in de Elzas heeft wel een variatie op de flammkuchen op de kaart staan. Hij ziet eruit als een pizza, maar heeft qua smaak meer weg van een quiche.

De Elzas staat bekend om zijn ooievaars. Er wordt wel gezegd: “De Elzas zonder ooievaars, het is ondenkbaar”. In veel plaatsen, steden en dorpen in de Elzas zijn deze prachtige vogels dan ook aanwezig. Vaak hebben ze hun nesten op het dak van een kerk, op een toren of een andere hoge plek gebouwd. De vogels zijn hier voor de toeristen een graag gefotografeerde attractie. De plaatselijke middenstand maakt dankbaar gebruik van de aanwezigheid van deze vogels, want in zo goed als ieder dorpje kom je wel een winkel tegen waar allerlei ooievaarprullaria en knuffels verkocht worden.

In het zuidelijke deel van de Elzas, in het departement Haut-Rhin, ligt de stad Mulhouse. Het is de grootste stad van dit departement en na Straatsburg de grootste stad van de Elzas. Het is een oude stad die al in de negende eeuw na Christus genoemd wordt in de geschiedenisboeken.

De stad is lange tijd een zogenaamde vrijstad geweest, maar werd net als de rest van de Elzas aan het einde van de achttiende eeuw door Frankrijk geannexeerd. Het oude stadhuis van de stad stamt uit het einde van de zestiende eeuw en is één van de mooiste gebouwen van de stad. Andere bezienswaardigheden in Mulhouse zijn de dierentuin, het automuseum, het spoorwegmuseum en de neogotische kerk Temple Saint-Étienne.

Niet ver bij de stad Colmar vandaan, op een steenworp afstand van de Rijn, ligt het stadje Neuf-Brisach. Het stadje is ontworpen door Sébastien Le Prestre de Vauban, de huisarchitect van Lodewijk XIV. Deze architect heeft onder andere de citadel van Rijsel en het kasteel van Bouillon vormgegeven.

Neuf-Brisach is in de militaire barokstijl gebouwd, met in het midden een groot plein. Om het plein zijn er straten aangelegd in een roosterpatroon. Het geheel wordt omsloten door een dubbele vestingmuur die weer omringd wordt door loopgraven. Sinds 2008 staat het vestingstadje op de werelderfgoedlijst van de UNESCO.